Rośliny   Spójrz jak zielono jest wokoło!

Pomarańcza bergamota to również przedstawicielka cytrusów. Zaliczana jest do rodziny rutowatych, a mówiąc precyzyjniej – jest to jeden z podgatunków pomarańczy gorzkiej. Skąd dokładnie pochodzi, tego nie wiadomo, aczkolwiek największe prawdopodobieństwo jest takie, że z rejonów położonych nad Morzem Śródziemnym. Ludziom jest bardzo dobrze znana począwszy od szesnastego stulecia. W zależności od odmiany, może być albo krzewem, albo niezbyt dużym drzewem. Na wysokość osiąga przeciętnie około pięciu metrów. Jej korona charakteryzuje się tym, że jest bardzo szeroka. Na gałęziach gdzieniegdzie występują kolce. Owocem tej rośliny jest jagoda, która odznacza się lekko okrągłym kształtem. Jej miąższ jest w smaku kwaśny. Niekiedy mylona jest z bergamotką, aczkolwiek pamiętać należy o tym, że są to dwie zupełnie różne rośliny. Pomarańcza bergamota znajduje bardzo szerokie zastosowanie w przemyśle kosmetycznym. To z niej pozyskiwany jest jeden z olejków eterycznych, a mianowicie olejek bergamotowy.

Pomarańcza chińska to jeden z bardziej znanych cytrusów. Jest ona przedstawicielką rodziny rutowatych. Jej ojczyzną są takie kraje jak Wietnam oraz Chiny (co zresztą sugeruje sama jej nazwa). Jest ona wiecznie zielonym drzewem. Nie jest zbyt duża, jak na drzewo, albowiem przeciętna osiągana przez nią wysokość oscyluje w granicach dwunastu metrów. Jej liście posiadają piłkowane brzegi oraz odznaczają się kolorem chłodnej zieleni. Kwiaty natomiast są niezbyt duże, ale za to bardzo przyjemnie pachnące. Zazwyczaj posiadają one biały kolor. Owocami są zaś jagody. Mają kształt kulisty. Ich kolor oraz wielkość zależą od tego, jaka dokładnie jest to odmiana. Znanych jest bardzo wiele odmian pomarańczy chińskiej. Jej owoce znajdują szerokie zastosowanie w sztuce kulinarnej. Dobrze smakują zarówno w stanie surowym, jak i przetworzonym. Produkuje się z nich między innymi bardzo dobry sok. Skórka wykorzystywana jest do pozyskiwania olejków eterycznych szeroko wykorzystywanych w przemyśle kosmetycznym. Pomarańcza gorzka to także cytrus. Jest ona przedstawicielką rodziny rutowatych. Jej ojczyzną jest kontynent azjatycki, a mówiąc precyzyjniej – jego południowo-wschodnia część. W zależności od odmiany, roślina ta występować może jako krzew albo niezbyt duże drzewo. Przeciętna wysokość, jaką potrafi osiągnąć, oscyluje w granicach dziesięciu metrów. Młode egzemplarze poznać można przede wszystkim po tym, że ich pędy pokryte są ciernistymi kolcami. Liście posiadają delikatnie jajowaty kształt, są dość długie, a na dodatek wydzielają bardzo przyjemny aromat (odczuwalny zwłaszcza po potarciu ich palcami). Kwiaty natomiast są duże i wydzielają niezwykle intensywną, bardzo przyjemną woń. Owocem tej rośliny jest jagoda – jest owocem raczej średniej wielkości. W smaku jest gorzka i kwaśna, ale jednocześnie bardzo orzeźwiająca. Jak do tek pory, wyodrębniono dwa podgatunki pomarańczy gorzkiej. Roślina odznacza się bardzo wszechstronnym zastosowaniem – nie tylko w przemyśle spożywczym, ale i kosmetycznym.

Pomarańcza olbrzymia to jeszcze jeden z bardzo dobrze znanych cytrusów. Jest ona przedstawicielką rodziny rutowatych. Znana jest pod kilkoma innymi nazwami, takimi jak dla przykładu pomelo. Naukowcy uważają tę roślinę za pierwotną formę innego znanego cytrusa, a mianowicie grejpfruta. W stanie dzikim pomarańcza olbrzymia występuje w Malezji oraz w Indonezji. Pierwsze historycznie udokumentowane informacje na jej temat pochodzą z pierwszego stulecia przed naszą erą. Jest ona drzewem, które na wysokość osiąga przeciętnie około dwunastu metrów. Charakteryzuje się także piękną koroną o kulistym kształcie. Liście odznaczają się jajowatym kształtem i są podłużne. Owoce są kuliste. Są także bardzo duże – jeden może ważyć nawet i dwa kilogramy, zaś jego średnica może osiągać do dwudziestu centymetrów. Miąższ odznacza się różowym kolorem. Jest bardzo przyjemny w smaku – słodki i zarazem orzeźwiający. Pomarańcza olbrzymia ze wszystkich cytrusów wyróżnia się posiadaniem zdecydowanie największych owoców.

W kategorii: Cytrusy | 30 Wrzesień 2009 | Tagi: cytrus, gatunek, kształt, owoce, pochodzenie, pomarańcza, rośliny, uprawa, waga

Muchomor sromotnikowy to chyba najbardziej znany grzyb trujący. Określany jest on również mianem muchomora zielonawego. Jest to grzyb, którego właściwości trujące są śmiertelne. Spośród wszystkich trujących grzybów, jakie rosną w naszych lasach, ten właśnie jest najsilniejszy pod tym względem. Nie udzielenie w porę specjalistycznej pomocy medycznej kończy się zgonem. Zabić może zaledwie pięćdziesiąt gramów masy tego grzyba. Trzeba mieć się wyjątkowo na uwadze, albowiem muchomora tego pomylić można z bardzo wieloma grzybami, które są jadalne. Dodatkowo zmylić może jego smak, który jest bardzo przyjemny. Zawarte w muchomorach sromotnikowych toksyny wykazują się wyjątkową odpornością na obróbkę termiczna, nie da się ich zniszczyć nawet i po paru latach. Grzyba tego spotkać można we wszystkich rodzajach lasów ze wskazaniem na lasy liściaste. Zazwyczaj występuje jako pojedyncze egzemplarze, rzadziej zaś w niewielkich grupkach. Pojawia się w okresie pomiędzy miesiącami lipcem a październikiem.

Muchomor jadowity to również przedstawiciel grzybów trujących, jakie spotkać można w naszych lasach. Już zresztą sama jego nazwa sugeruje, że najlepiej jest trzymać się od niego z daleka. Tym bardziej, że jego trujące właściwości są śmiertelne. Nie wprawieni grzybiarze mogą go pomylić z młodymi pieczarkami, bo właśnie takie one z wyglądu zewnętrznego przypominają. Jeżeli chodzi o środowisko występowania, to w przeważającej większości są to lasy iglaste, chociaż i od czasu do czasu grzyb ten jest spotykany w lasach liściastych (aczkolwiek sporadycznie). Średnica kapelusza tego grzyba mieści się w przedziale od czterech centymetrów do ośmiu. Jego kolor jest biały, jednakże u starszych osobników nabiera lekko żółtawego zabarwienia. Jego powierzchnia jest w dotyku gładka i lekko lepiąca się. Miąższ także ma biały kolor, natomiast w smaku jest dość łagodny. Wydzielany przez niego aromat z kolei trudno jest nazwać przyjemnym – jest bardzo duszący. Trzon natomiast odznacza się cylindryczną formą.

W kategorii: Grzyby, Grzyby niejadalne i trujące | 25 Wrzesień 2009 | Tagi: choroba, Grzyby, las, muchomor, niebezpieczeństwo, ściółka, śmierć, szatan, trucizna, wilgoć

Bezlist okrywowy to jeden z rozlicznych gatunków mchów. Jest on przedstawicielem rodziny bezlistowatych. Występuje także i w naszym kraju, gdzie podlega on ścisłej ochronie. Roślinę tę spotkać można na drewnie, które charakteryzuje się przede wszystkim tym, że po pierwsze – jest pozbawione kory, a po drugie – próchnieje. Ponadto występuje ona także na murszejących, drewnianych kłodach. Zdecydowanie preferuje ona cieniste stanowiska. Lubi wilgoć oraz podłoże o nieco kwaśnym odczynie. Można w tym miejscu przy okazji nadmienić, iż w naszym kraju ten gatunek mchu jest spotykany wyłącznie w bukowych klasach – ewentualnie jeszcze w bukowo-jodłowych. Z kolei w pozostałych obszarach swojego występowania – dla przykładu w krajach skandynawskich – gatunek ten upodobał sobie lasy świerkowe. Inna kwestia to również taka, że mech ów nie rośnie tam, gdzie człowiek zbyt mocno ingeruje z prowadzoną przez siebie działalnością. Unika również takich miejsc, gdzie obecne są zwarte pokrywy pozostałych mchów.

Boczeń nastroszony jest również jednym z wielu gatunków mchów. Jest on przedstawicielem rodziny płoniowatych. Spotkać go można także i w naszym kraju, gdzie podlega ścisłej ochronie. Ponadto jest u nas naprawdę ogromną rzadkością. Generalnie rzecz biorąc, występuje on na terenie południowej części kontynentu europejskiego. Zdecydowanie preferuje suche tereny. Bardzo lubi wapienne gleby. Spotkać go można między innymi na piaszczystych wydmach. Bardzo dobrze się czuje w sąsiedztwie dużych raczej rzek. Kolor darni tego gatunku jest zielony lub też zielony z żółtawym odcieniem. Długość liści osiąga maksymalnie trzy milimetry. Posiadają one lancetowaty kształt. Kiedy jest sucho, są kędzierzawe, natomiast gdy powietrze jest bardzo wilgotne, w sposób wyraźny odstają one od łodygi. Łodygi posiadają długość mieszczącą się w przedziale pomiędzy dwoma centymetrami a maksymalnie ośmioma. Boczeń nastroszony zaliczany jest do tak zwanych gatunków bocznozarodniowych. Jego seta z kolei jest czerwonożółta.

W kategorii: Mchy | 23 Wrzesień 2009 | Tagi: bezlist, boczeń, gleba, kamień, las, Mchy, porost, rośliny, ściółka, wilgoć, wrzosowisko

Rośliny żyją również w innych związkach symbiotycznych z grzybami. Niektóre pospolite grzyby spotykane w lesie są połączone strzępkami z korze­niami wielu drzew i krzewów. Jest to mikoryza. Niektóre rodzaje mikoryzy noszą nazwę ektotroficznych, ponieważ strzępki grzyba okrywają najdrobniejsze korzonki, które wchłaniają sub­stancje mineralne. Grzyb oplata korzenie i jedno­cześnie jego strzępki wnikają w glebę, co powodu­je, że powierzchnia chłonna rośliny powiększa się. W zamian grzyb otrzymuje od rośliny węglowo­dany, których nie może wytwarzać samodzielnie. Grzybami żyjącymi w ektotroficznej mikoryzie są na przykład muchomory czerwone (Amanita muscaria) i borowiki szlachetne (Boletus reticu-latus), których nadziemne grzybnie tworzą owoc-niki, znajdowane i zbierane przez nas w pobliżu brzóz i sosen. Innym rodzajem mikoryzy jest mikoryza endotroficzna, co oznacza, że strzępki grzyba wrastają w ciało rośliny, z którą żyją w symbiozie. Storczy­ki, jako jedne z wielu roślin, tworzą takie związki z grzybami i są od nich uzależnione. Taki rodzaj mikoryzy umożliwia kiełkującym nasionom stor­czyków wieloletnią wegetację pod ziemią, pomimo braku na tym etapie rozwoju liści, które mogłyby przeprowadzać fotosyntezę. Obok innych form po­bierania soli substancji pokarmowych, komórki storczyka pobierają substancje odżywcze ze strzęp­ków grzyba, które są przez nie trawione.

U roślin innych niż storczyki endotroficzna mikoryza zachodzi przy udziale grzyba Endogone, który należy do tej samej grupy – Phycomycetes -co dobrze nam znany pleśniak. Strzępki grzyba wrastają w komórki korzenia i rozgałęziają się na kształt małego drzewka. Nazywa sieje arbuskułami, dlatego ten typ mikoryzy nosi czasami nazwę mikoryzy arbuskularnej. Mikoryza przynosi największe korzyści rośli­nom wyższym, które rosną na glebach, w których występuje niedobór przyswajalnych soli mineral­nych. Jest także ona korzystna dla grzybów i bar­dzo ważna dla niektórych gatunków, np. Endogone, które nie są w stanie rosnąć samodzielnie. Na glebach bogatych w substancje pokarmowe mikoryza ma mniejsze znaczenie dla roślin wyż­szych, w związku z tym grzyb staje się nieomal pasożytem. Jednakże w większości rodzajów gleb zawsze brakuje przynajmniej jednego składnika mineralnego. Wykazano, że rośliny żyjące w stanie mikoryzy ektotroficznej rosną o wiele szybciej niż rośliny nie mające grzybowych symbiontów. Związki symbiotyczne o charakterze mikoryzy są bardzo częste. Drzewa, takie jak brzoza, buk. świerk i modrzew, są roślinami żyjącymi w stanie mikoryzy z kilkoma gatunkami grzybów. Sosna zwyczajna (Pinus silvestris) kooperuje z ponad 100 gatunkami grzybów. Chociaż porosty, współżycie z bakteriami azo­towymi i mikoryza są głównymi i najważniejszy­mi formami symbiozy roślin, to jednak znane są też inne przykłady związków tego rodzaju. Sinice z rodzaju Nostoc żyją w związkach z sagowcami, a na torfowiskach zielenice powszechnie współ­żyją z mchami torfowcami.

W kategorii: Symbioza roślin | 23 Wrzesień 2009 | Tagi: drzewo, Grzyby, korzenie, krzew, las, mikoryza, nauka, rośliny, strzępki, symbioza, wpływ

Gąska żółtobrunatna uznawana jest ogólnie za grzyb niejadalny, jednakże w pewnych okolicznościach do jedzenia się nadaje – warunek jest taki, że zostanie poddana wysokiej obróbce termicznej. Do jedzenia nie nadaje się ogólnie ze względu na swój gorzki smak. Określana jest również mianem gąski żółtobrązowej oraz gąski brzozowej. Pomylić ją można bardzo często z innymi gąskami, a mianowicie dachówkowatą oraz gruzełkowatą – one także nie są jadalne. Spotkać ją można przede wszystkim w lasach mieszanych – tam najchętniej w sąsiedztwie brzóz, chociaż od czasu do czasu występuje również w świerczynach. Jest dość często spotykanym grzybem. Preferuje kwaśne gleby. Jej kapelusz osiąga średnicę pomiędzy czterema centymetrami a ośmioma. Odznacza się brązowym kolorem o delikatnie żółtym zabarwieniu. Trzon osiąga wysokość mieszczącą się pomiędzy pięcioma centymetrami a jedenastoma, natomiast jego grubość sięga maksymalnie niespełna dwóch centymetrów. Grzyb pojawia się w okresie pomiędzy lipcem a listopadem.

Gąska niepozorna to także przedstawicielka grzybów niejadalnych. Może być pomylona z innymi gatunkami gąsek, a mianowicie z mydlaną oraz białą, które do jadalnych również nie należą (mydlana odznacza się ponadto lekkimi właściwościami trującymi). Występuje w lasach na terenach górskich oraz podgórskich. Preferuje wapienne podłoże. Do jedzenia nie nadaje się chociażby dlatego, że jej zapach jest niesamowicie nieprzyjemny – przypomina gaz ziemny. Z tego właśnie względu prawdopodobieństwo omyłki jest stosunkowo małe. Grzyb ten pojawia się w okresie pomiędzy miesiącami sierpniem a październikiem. Kapelusz tej gąski posiada średnicę mieszczącą się w przedziale pomiędzy trzema centymetrami a sześcioma. Jego powierzchnia jest matowa w dotyku oraz gładka, a ponadto także sucha. Odznacza się barwą kości słoniowej, w miarę upływu czasu nabiera żółtawego zabarwienia. Trzon na wysokość osiąga od pięciu do siedmiu centymetrów. Na grubość liczy do centymetra. Grzyb zwykle rośnie jako pojedyncze egzemplarze.

W kategorii: Grzyby, Grzyby niejadalne i trujące | 21 Wrzesień 2009 | Tagi: choroba, gąska, Grzyby, las, niebezpieczeństwo, ściółka, śmierć, szatan, trucizna, wilgoć